Integracja osób z Ukrainy w Polsce to proces złożony i wielowymiarowy, w którym emocje, doświadczenia wojenne, bariery językowe i formalne splatają się z codziennymi wyzwaniami życia w nowym kraju. Pierwszym z najczęściej wskazywanych problemów jest brak znajomości języka polskiego lub jego znajomość na bardzo podstawowym poziomie. Bez znajomości języka trudno jest załatwić sprawy urzędowe, zrozumieć zasady funkcjonowania instytucji, odnaleźć się na rynku pracy czy nawiązać relacje społeczne. Wielu uchodźców mierzy się też z lękiem przed mówieniem – obawą popełnienia błędu, niezrozumienia, czy nawet spotkania z niechęcią. Język bywa więc nie tylko techniczną barierą, ale także barierą emocjonalną, która wpływa na poczucie pewności siebie i gotowość do aktywnego uczestnictwa w nowym środowisku.
Drugą kluczową trudnością jest różnica systemowa – zarówno kulturowa, jak i prawna. Osoby z Ukrainy często zderzają się z zupełnie inną organizacją instytucji państwowych, edukacji, opieki zdrowotnej czy rynku pracy. Nieznajomość procedur, zasad zatrudnienia, roli poszczególnych urzędów czy sposobu załatwiania spraw formalnych może prowadzić do frustracji, poczucia zagubienia i nieufności wobec nowych struktur. Dodatkowo trzeba pamiętać o ogromnym obciążeniu emocjonalnym – wielu uczestników procesów integracyjnych przyjechało do Polski uciekając przed wojną, często bez bliskich, z traumą i poczuciem niepewności. Brak stabilności psychicznej może znacząco utrudniać adaptację, a powrót do normalności wymaga czasu, wsparcia i przestrzeni do odbudowania poczucia bezpieczeństwa. W praktyce oznacza to konieczność połączenia działań formalnych z opieką psychologiczną i społeczną, tak aby integracja była procesem holistycznym, a nie tylko administracyjnym.
Trzecim poważnym wyzwaniem jest odnalezienie się na rynku pracy oraz w relacjach społecznych. Wiele osób posiada kwalifikacje, które trudno wykorzystać bez nostryfikacji dokumentów, znajomości języka czy zrozumienia polskich realiów zawodowych. Zdarza się także, że uczestnicy podejmują pracę poniżej swoich kompetencji, co prowadzi do spadku motywacji i poczucia niesprawiedliwości. Jednocześnie budowanie relacji z lokalnymi społecznościami wymaga czasu i otwartości po obu stronach. Stereotypy, poczucie obcości, różnice komunikacyjne czy brak przestrzeni do spotkań mogą sprzyjać izolacji. Najmłodsi również nie są wolni od trudności – dzieci muszą odnaleźć się w nowym systemie edukacji, nauczyć się języka i odnaleźć w grupie rówieśniczej, co bywa dla nich źródłem stresu i przeciążenia. Wszystkie te wyzwania pokazują, że integracja nie dzieje się sama – wymaga czasu, uważności i kompleksowego podejścia, które łączy edukację, wsparcie emocjonalne, działania społeczne i zawodowe. Wspólna praca nad przełamywaniem barier pozwala tworzyć środowisko, w którym każda osoba może czuć się bezpiecznie i rozwijać swój potencjał.
Projekt nr 06.12-IP.01-0051/23 pt. „Poznaj Polskę w Wielkopolsce, czyli integracja bez granic” jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027, Działanie 6.12 Integracja społeczno-gospodarcza obywateli państw trzecich, w tym migrantów. Priorytet VI Fundusze Europejskie dla Wielkopolski o silniejszym wymiarze społecznym (EFS+) 2021-2027.